# Tiếng Mường · Khái quát > Làm quen với tiếng Mường theo Bộ chữ dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình: 28 chữ cái, chữ ghép, nguyên âm, âm cuối, 5 thanh điệu, từ thông dụng và câu mẫu. Gồm 272 mục. Nguồn tham chiếu: Quyết định 2295/QĐ-UBND tỉnh Hòa Bình về Bộ chữ dân tộc Mường; Wiktionary. - Trang: https://edu.dangphuc.com/khoa/tieng-muong-can-ban/ (mở bằng trình duyệt là vào thẳng Sổ từ của khóa trên web) - 272 mục, 15 chủ đề, ngôn ngữ: Tiếng Mường - Cập nhật: 2026-11-10 - Miễn phí, không quảng cáo. Tác giả: Đặng Lê Thanh Phúc (https://dangphuc.com/) ## Giới thiệu khóa học Làm quen với tiếng Mường theo Bộ chữ dân tộc Mường tỉnh Hòa Bình: 28 chữ cái, chữ ghép, nguyên âm, âm cuối, 5 thanh điệu, từ thông dụng và câu mẫu. Gồm 272 mục. **Lời tri ân:** Xin trân trọng tri ân cộng đồng gìn giữ tiếng Mường cùng các tác giả, nhà nghiên cứu và cơ quan xây dựng bộ chữ. Những đóng góp ấy có ý nghĩa quý báu trong việc bảo tồn và lan tỏa ngôn ngữ, đồng thời là cơ sở tham khảo cho khóa học này. Từ vựng lấy từ ví dụ của Quyết định 2295/QĐ-UBND và mục tiếng Mường trên Wiktionary. Từ lấy từ Wiktionary phần lớn thuộc vùng Mường Bi, được viết lại theo quy tắc của bộ chữ; thẻ ghi kèm cách viết gốc khi khác. Ô phiên âm theo bảng âm của bộ chữ: c là âm ch, ŋ là ng, ɲ là nh, ɛ là e, e là ê, ɔ là o, o là ô, ɤ là ơ, ɯ là ư, ʔ là tắc thanh hầu. Số nhỏ là tuyến điệu của thanh. ## Bảng chữ cái Mường (28 chữ) (28 mục) ### 28 chữ cái của Bộ chữ dân tộc Mường Bộ chữ gồm 28 chữ cái: a, ă, â, b, c, d, đ, e, ê, g, h, i, k, l, m, n, o, ô, ơ, p, r, t, u, ư, v, w, x, z. Các chữ q, s, y, f không thuộc bảng chữ cái; chỉ dùng khi ghi biến thể hoặc từ ngữ khác như IQ, SOS, XYZ, FBI. Tiếng Việt cũng dùng w, f, j theo cách đó. Âm k ghi bằng chữ k ở đầu âm tiết và chữ c ở cuối âm tiết: ka (gà), đác (nước). Ở các vùng trong tỉnh Hòa Bình thường có biến thể theo cặp âm đầu: b-p, đ-t, g-k, v-w, kl-tl, hr-r. Ví dụ vùng Mường Bi nói tlôốc (đầu), vùng Mường Khến nói klôốc. - **a** /a - a/: tên chữ a, đọc âm a. Ví dụ: ta (da), pa (ba), mal (rắn cạp nong) - **ă** /á - á/: tên chữ á, đọc âm á. Ví dụ: tăw (đau), păl (bay), tắp (đắp đất) - **â** /ớ - ớ/: tên chữ ớ, đọc âm ớ. Ví dụ: mâl (mây), kâl (gỗ), chấy (giấy) - **b** /bê - bờ/: tên chữ bê, đọc âm bờ. Ví dụ: bó (mó nước), bang (con hoẵng), bấw (bấm) - **c** /xê - kờ/: tên chữ xê, đọc âm kờ. Chữ c ghi âm k ở cuối âm tiết; đầu âm tiết viết k. Ví dụ: đác (nước), pạc (bạc), tlôốc (đầu) - **d** /dê - zờ/: tên chữ dê, đọc âm zờ. Bộ chữ có chữ d cùng âm zờ với z; các ví dụ phụ âm đầu trong văn bản đều viết z. - **đ** /đê - đờ/: tên chữ đê, đọc âm đờ. Ví dụ: đo (no), đác (nước), đắng (nắng) - **e** /e - e/: tên chữ e, đọc âm e. Ví dụ: tẻ (đẻ), enh (anh), pén (bán) - **ê** /ê - ê/: tên chữ ê, đọc âm ê. Ví dụ: tê (dê), pền (bền), đếp (nếp) - **g** /gê - gờ/: tên chữ gê, đọc âm gờ. Ví dụ: gả (gả), gế (ghế), gwắnh (bện) - **h** /hát - hờ/: tên chữ hát, đọc âm hờ. Ví dụ: ha (chúng ta), háw (thích, muốn) - **i** /i - i/: tên chữ i, đọc âm i. Ví dụ: ti (đi), píl (trái (quả) bí), chỉl (sợi chỉ) - **k** /ka - kờ/: tên chữ ka, đọc âm kờ. Chữ k ghi âm k ở đầu âm tiết. Ví dụ: ka (gà), kel (cổ), koóch (gót chân) - **l** /e-lờ - lờ/: tên chữ e-lờ, đọc âm lờ. Ví dụ: lom (gan), là (làm), lêênh (lên) - **m** /e-mờ - mờ/: tên chữ e-mờ, đọc âm mờ. Ví dụ: mâl (mây), moóng (móng), mè (mè) - **n** /e-nờ - nờ/: tên chữ e-nờ, đọc âm nờ. Ví dụ: nu (củ nâu), náng (nướng), ná (nỏ) - **o** /o - o/: tên chữ o, đọc âm o. Ví dụ: non (trẻ), chól (gà trống), bói (muối) - **ô** /ô - ô/: tên chữ ô, đọc âm ô. Ví dụ: thốl (tối), thôm (tôm), tlốn (trốn) - **ơ** /ơ - ơ/: tên chữ ơ, đọc âm ơ. Ví dụ: tlớng (trứng), tở (để cho), kởi (gửi) - **p** /pê - pờ/: tên chữ pê, đọc âm pờ. Ví dụ: pa (ba), pú (vú), păl (bay) - **r** /e-rờ - rờ/: tên chữ e-rờ, đọc âm rờ. Ví dụ: rô (điên), ráng (đỏ), roóch (rót) - **t** /tê - tờ/: tên chữ tê, đọc âm tờ. Ví dụ: ta (da), tắi (ngủ), tẻ (đẻ) - **u** /u - u/: tên chữ u, đọc âm u. Ví dụ: pul (vun), pùn (bùn), núm (vắt xôi) - **ư** /ư - ư/: tên chữ ư, đọc âm ư. Ví dụ: khứl (lợi chân răng), từ (nhiều) - **v** /vê - vê/: tên chữ vê, đọc âm vê. Ví dụ: vêl (về), vắn (vắt lên), va (và cơm) - **w** /vê kép - wờ/: tên chữ vê kép, đọc âm wờ. Chữ w còn ghi âm đệm và âm cuối. Ví dụ: woi (voi), wắl (váy) - **x** /ích-xì - xờ/: tên chữ ích-xì, đọc âm xờ. Ví dụ: xó (gió), xôốc (xúc), xép (lép) - **z** /zét - zờ/: tên chữ zét, đọc âm zờ. Ví dụ: za (mày), zoóng (nhón gót), zu (dâu) ## Chữ ghép và âm đệm (10 mục) (10 mục) ### Chữ ghép ghi phụ âm Ba tổ hợp phụ âm được ghi bằng hai chữ cái: kl, tl, hr. Sáu phụ âm đơn cũng ghi bằng hai chữ cái: ch, nh, ng, kh, ph, th. Tiếng Mường có một âm đệm /w/, ghi bằng chữ w. Tiếng Việt ghi âm đệm bằng o và u, như hoa quả. - **ch** /c/: phụ âm đơn ghi bằng hai chữ. Ví dụ: cha (vườn), chỉl (sợi chỉ), chôống (chống) - **hr** /hr/: tổ hợp phụ âm; có vùng đọc r. Ví dụ: hroóch (ruột), hrê (chuột), hréch (rễ) - **kh** /kh/: phụ âm đơn ghi bằng hai chữ. Ví dụ: kha (vợt bắt cá), khaw (ngôi sao), khwác (khoác) - **kl** /kl/: tổ hợp phụ âm; biến thể của tl theo vùng. Ví dụ: klời (trời), klang (ném), klớng (trứng) - **ng** /ŋ/: phụ âm đơn ghi bằng hai chữ. Ví dụ: ngoóc (ngẩng), ngỉ (nghỉ), ngón (ngón) - **nh** /ɲ/: phụ âm đơn ghi bằng hai chữ. Ví dụ: nhuúc (thịt), nhá (nhai), nhà (nhà) - **ph** /ph/: phụ âm đơn ghi bằng hai chữ. Ví dụ: phew (một loại tre), phui (vui), phá (phá) - **th** /th/: phụ âm đơn ghi bằng hai chữ. Ví dụ: thăi (tay), thốl (tối), thôốch (tốt) - **tl** /tl/: tổ hợp phụ âm; vùng Mường Bi dùng tl, vùng Mường Khến dùng kl. Ví dụ: tlôốc (đầu), tlắng (trắng), tlu (trâu) - **-w-** /w/: âm đệm, đứng sau phụ âm đầu. Ví dụ: kwa (chúng tôi), kwang (sạch), khwắn (thuốc hút), kwải (vãi, ném) ## Nguyên âm (14 mục) (14 mục) ### 11 nguyên âm đơn và 3 nguyên âm đôi Tiếng Mường có 14 nguyên âm: 11 nguyên âm đơn và 3 nguyên âm đôi. Một số nguyên âm viết bằng hai chữ trước âm cuối: aa trước -ch, -nh; êê, oo, ôô, uu, ưư trước -nh, -ch, -ng, -c. Cách viết này để tránh ảnh hưởng từ cách đọc tiếng Việt, không phải để ghi nguyên âm dài. Dấu thanh của chữ đôi đặt trên chữ thứ hai: thôốch, môộch. - **aa / a** /a/: viết aa trước -ch, -nh; còn lại viết a. Ví dụ: taanh (đan), paánh (bán), kaách (cát), laạch (lạt), káng (cằm), nàw (cào) - **ă (nguyên âm)** /ă/: nguyên âm a ngắn. Ví dụ: tắng (đắng), tắnh (đánh), tăw (đau) - **â (nguyên âm)** /ɤ̆/: nguyên âm ơ ngắn. Ví dụ: chấy (giấy), kâl (gỗ), mâl (mây) - **e (nguyên âm)** /ɛ/: nguyên âm e. Ví dụ: tẻ (đẻ), enh (anh), pén (bán) - **êê / ê** /e/: viết êê trước -nh, -ch, -ng, -c; còn lại viết ê. Ví dụ: khêênh (gần), têếnh (đến), têếch (đứt), mêếch (mật), tê (dê), đếp (nếp) - **i (nguyên âm)** /i/: nguyên âm i. Ví dụ: ti (đi), píl (trái (quả) bí), chỉl (sợi chỉ) - **oo / o** /ɔ/: viết oo trước -nh, -ch, -ng, -c; còn lại viết o. Ví dụ: nhoọnh (nhọn), poóch (vót), toọc (săn, đuổi), non (trẻ), bói (muối) - **ôô / ô** /o/: viết ôô trước -nh, -ch, -ng, -c; còn lại viết ô. Ví dụ: thôốch (tốt), hôốc (gọi), tlôống (trống), thốl (tối), thôm (tôm) - **ơ (nguyên âm)** /ɤ/: nguyên âm ơ. Ví dụ: tlớng (trứng), tở (để cho), kởi (gửi) - **uu / u** /u/: viết uu trước -nh, -ch, -ng, -c; còn lại viết u. Ví dụ: huunh (hôn), buúch (mút), thuúnh (rốn), uúch (út), pul (vun), pùn (bùn) - **ưư / ư** /ɯ/: viết ưư trước -nh, -ch, -ng, -c; còn lại viết ư. Ví dụ: chưừng (vách núi), khưừng (sừng), khưức (sức), khứl (lợi chân răng), từ (nhiều) - **iê** /iə/: nguyên âm đôi. Ví dụ: tiể (đỉa), iếng (nghe), ká chiếc (cá giếc) - **ươ** /ɯɤ/: nguyên âm đôi. Ví dụ: lươnh (lươn), mườl (mười), khướng (sân, dưới sàn) - **uô** /uə/: nguyên âm đôi. Ví dụ: puốch (vuốt), ká chuốl (cá lóc (cá quả)), kuốn (cuốn) ## Âm cuối (11 mục) (11 mục) ### 9 phụ âm cuối và 2 bán nguyên âm Âm cuối gồm 9 phụ âm /p, t, c, k, m, n, ɲ, ŋ, l/ và 2 bán nguyên âm /w, j/. Chữ ch ở cuối âm tiết ghi /c/, chữ c ghi /k/. Âm /w/ cuối viết w, âm /j/ cuối viết i: khaw (sao), kúi (heo (lợn)). Âm cuối -l là nét riêng so với tiếng Việt: mọl (người), păl (bay), kấl (cấy). - **-p** /p/: âm cuối. Ví dụ: đếp (nếp), póp (bóp), tắp (đắp đất) - **-t** /t/: âm cuối. Ví dụ: chit (chết), tất (đất), tốt (đốt ngón tay) - **-ch** /c/: âm cuối. Ví dụ: môộch (một), choóch (vịt con), pớch (bớt) - **-c** /k/: âm cuối. Ví dụ: tlôốc (đầu), đác (nước), pạc (bạc) - **-m** /m/: âm cuối. Ví dụ: lom (gan), thim (người yêu), păm (băm) - **-n** /n/: âm cuối. Ví dụ: đón (nón), tìn (dưới), pàn (bàn) - **-nh** /ɲ/: âm cuối. Ví dụ: moónh (muốn), thuúnh (rốn), maanh (mượn) - **-ng** /ŋ/: âm cuối. Ví dụ: moong (muông thú), tlêng (trên), poỏng (bỏng) - **-l** /l/: âm cuối. Ví dụ: mọl (người), păl (bay), kấl (cấy) - **-w** /w/: âm cuối. Ví dụ: khaw (sao), kâw (câu), taw (dao) - **-i** /j/: âm cuối. Ví dụ: đoi (nhỏ bé), kúi (heo (lợn)), ngăi (ai) ## Thanh điệu (5 mục) (5 mục) ### 5 thanh của tiếng Mường Tiếng Mường có 5 thanh. Phiên âm trong khóa ghi tuyến điệu bằng số nhỏ theo bảng của bộ chữ. Bộ chữ quy định thanh 5 ghi bằng gạch dưới nguyên âm. Vì chưa có bộ gõ chữ Mường, các ví dụ trong văn bản tạm dùng dấu tiếng Việt, và khóa này cũng vậy: thanh 2 dấu huyền, thanh 3 dấu hỏi, thanh 4 dấu sắc, thanh 5 dấu nặng. Cách phát âm thanh có thể khác nhau giữa các vùng nhưng đều quy về 5 thanh và ghi cùng một dấu. - **Thanh 1** /33/: không dấu. Ví dụ: pa (ba), ta (da) - **Thanh 2** /42/: tạm ghi bằng dấu huyền. Ví dụ: là (làm), mườl (mười) - **Thanh 3** /324/: tạm ghi bằng dấu hỏi. Ví dụ: tẻ (đẻ), hỏl (suối) - **Thanh 4** /34/: dấu sắc. Ví dụ: pú (vú), đác (nước) - **Thanh 5** /342ʔ/: quy định là gạch dưới nguyên âm; khóa tạm ghi bằng dấu nặng. Ví dụ: mọl (người), môộch (một) ## Số đếm (11 mục) (11 mục) - **môộch** /moc³⁴²ʔ/ (num): một. - **hal** /hal³³/ (num): hai. - **pa** /pa³³/ (num): ba. - **pổn** /pon³²⁴/ (num): bốn. - **đăm** /dăm³³/ (num): năm. - **khẳw** /khăw³²⁴/ (num): sáu. Wiktionary ghi khảu. - **pắi** /păj³⁴/ (num): bảy. Wiktionary ghi páy. - **thảm** /tham³²⁴/ (num): tám. - **chỉn** /cin³²⁴/ (num): chín. - **mườl** /mɯɤl⁴²/ (num): mười. - **tlăm** /tlăm³³/ (num): trăm. ## Con người và xưng hô (16 mục) (16 mục) - **ho** /hɔ³³/ (pron): tôi. - **za** /za³³/ (pron): mày, bạn. - **ha** /ha³³/ (pron): chúng ta, ta. - **kwa** /kwa³³/ (pron): chúng tôi. - **nả** /na³²⁴/ (pron): nó, anh ấy, chị ấy. - **pậw** /pɤ̆w³⁴²ʔ/ (pron): họ, người ta. Wiktionary ghi pẫu. - **ngăi** /ŋăj³³/ (pron): ai. - **mọl** /mɔl³⁴²ʔ/ (n): người. - **pổ** /po³²⁴/ (n): cha. - **môộng** /moŋ³⁴²ʔ/ (n): ông; cha vợ, cha chồng. Wiktionary ghi mỗng. - **enh** /ʔɛɲ³³/ (n): anh. - **vá** /va³⁴/ (n): cô (em gái của cha). - **kon** /kɔn³³/ (n): con. Wiktionary ghi con. - **thôn** /thon³³/ (n): cháu nội, cháu ngoại. Ví dụ: thôn tưở (cháu trai) - **uúch** /ʔuc³⁴/ (n): út. - **thim** /thim³³/ (n): người yêu. ## Cơ thể (23 mục) (23 mục) - **tlôốc** /tlok³⁴/ (n): đầu. - **thắc** /thăk³⁴/ (n): tóc. - **măt** /măt³³/ (n): mắt; mặt. - **kel** /kɛl³³/ (n): cổ. - **káng** /kaŋ³⁴/ (n): cằm. - **lại** /laj³⁴²ʔ/ (n): lưỡi. Wiktionary ghi lãi. - **thô** /tho³³/ (n): râu. - **khứl** /khɯl³⁴/ (n): lợi (chân răng). - **thăi** /thăj³³/ (n): tay. - **moóng** /mɔŋ³⁴/ (n): móng. - **ngón** /ŋɔn³⁴/ (n): ngón. - **pú** /pu³⁴/ (n): vú. - **tlôộng** /tloŋ³⁴²ʔ/ (n): bụng; tấm lòng. Wiktionary ghi tlỗng. Ví dụ: thôốch tlôộng (tốt bụng) - **thuúnh** /thuɲ³⁴/ (n): rốn. - **pểl** /pel³²⁴/ (n): mông. - **lu** /lu³³/ (n): đùi. - **koóch** /kɔc³⁴/ (n): gót chân. - **ta** /ta³³/ (n): da. - **xiêng** /siəŋ³³/ (n): xương. - **lom** /lɔm³³/ (n): gan. - **hroóch** /hrɔc³⁴/ (n): ruột. - **pôốch** /poc³⁴/ (n): phổi. Wiktionary ghi pốch. - **nỏ** /nɔ³²⁴/ (n): tim. ## Động vật (27 mục) (27 mục) - **ka** /ka³³/ (n): gà. Ví dụ: tàn ka (đàn gà) - **chól** /cɔl³⁴/ (n): gà trống. - **choóch** /cɔc³⁴/ (n): vịt con. - **ká** /ka³⁴/ (n): cá. - **ká chiếc** /ka³⁴ ciək³⁴/ (n): cá giếc. - **ká chuốl** /ka³⁴ cuəl³⁴/ (n): cá lóc (cá quả). - **kúi** /kuj³⁴/ (n): heo (lợn). - **tlu** /tlu³³/ (n): trâu. - **tê** /te³³/ (n): dê. - **chỏ** /cɔ³²⁴/ (n): chó. - **mèw** /mɛw⁴²/ (n): mèo. Wiktionary ghi mèo. - **woi** /wɔj³³/ (n): voi. - **bang** /baŋ³³/ (n): con hoẵng. - **khảl** /khal³²⁴/ (n): hổ. - **hrê** /hre³³/ (n): chuột. - **chim** /cim³³/ (n): chim. - **thaảnh** /thaɲ³²⁴/ (n): rắn. Wiktionary ghi thảnh. - **mal** /mal³³/ (n): rắn cạp nong. - **tlăn** /tlăn³³/ (n): trăn. - **lươnh** /lɯɤɲ³³/ (n): lươn. - **thôm** /thom³³/ (n): tôm. - **êếc** /ʔek³⁴/ (n): ếch. - **tiể** /tiə³²⁴/ (n): đỉa. - **đôi** /doj³³/ (n): sâu bọ. - **wè** /wɛ⁴²/ (n): ve sầu. - **pươm pưởm** /pɯɤm³³ pɯɤm³²⁴/ (n): bướm. - **koòng kun** /kɔŋ⁴² kun³³/ (n): chuồn chuồn. Wiktionary ghi còng cun. ## Cây cỏ và ăn uống (19 mục) (19 mục) - **kâl** /kɤ̆l³³/ (n): gỗ; cây. - **lả** /la³²⁴/ (n): lá. - **hréch** /hrɛc³⁴/ (n): rễ. - **wa** /wa³³/ (n): hoa. - **tlải** /tlaj³²⁴/ (n): trái (quả). - **phew** /phɛw³³/ (n): một loại tre. - **khặw** /khăw³⁴²ʔ/ (n): bắp (ngô). Wiktionary ghi khãu. - **mè** /mɛ⁴²/ (n): mè (vừng). - **tắc** /tăk³⁴/ (n): rau. - **chêêng** /ceŋ³³/ (n): rau dền. - **tlù** /tlu⁴²/ (n): trầu. - **nu** /nu³³/ (n, adj): củ nâu (n); nâu (adj). - **kơng** /kɤŋ³³/ (n): gừng. Wiktionary ghi cơng. - **chểl** /cel³²⁴/ (n): nấm. - **đếp** /dep³⁴/ (n): nếp. - **nhuúc** /ɲuk³⁴/ (n): thịt. - **mêếch** /mec³⁴/ (n): mật. - **bói** /bɔj³⁴/ (n): muối. - **đác** /dak³⁴/ (n): nước. Ví dụ: oỏng đác (uống nước) ## Trời đất (20 mục) (20 mục) - **klời** /klɤj⁴²/ (n): trời. - **tlăng** /tlăŋ³³/ (n): trăng. - **khaw** /khaw³³/ (n): sao. - **mâl** /mɤ̆l³³/ (n): mây. - **mươ** /mɯɤ³³/ (n): mưa. Wiktionary ghi mưa. - **xó** /sɔ³⁴/ (n): gió. - **đắng** /dăŋ³⁴/ (n): nắng. - **chớp** /cɤp³⁴/ (n): chớp. - **tất** /tɤ̆t³⁴/ (n): đất. Ví dụ: tất nà (đất ruộng) - **kaách** /kac³⁴/ (n): cát. - **khụ** /khu³⁴²ʔ/ (n): đá; núi. Wiktionary ghi khũ. Ví dụ: khụ pẳn (núi thấp) - **rầng** /rɤ̆ŋ⁴²/ (n): rừng. - **khôông** /khoŋ³³/ (n): sông. Wiktionary ghi không. - **hỏl** /hɔl³²⁴/ (n): suối. - **bó** /bɔ³⁴/ (n): mó nước. - **tái** /taj³⁴/ (n): thác nước. - **pế** /pe³⁴/ (n): biển. - **chưừng** /cɯŋ⁴²/ (n): vách núi. - **nà** /na⁴²/ (n): ruộng. - **hôm** /hom³³/ (n): đêm. ## Nhà cửa và đồ dùng (21 mục) (21 mục) - **nhà** /ɲa⁴²/ (n): nhà. - **kwêl** /kwel³³/ (n): làng. - **cha** /ca³³/ (n): vườn. - **khướng** /khɯɤŋ³⁴/ (n): sân, dưới sàn. - **khả** /kha³²⁴/ (n): đường. Ví dụ: khả ká (đường lớn) - **kùm** /kum⁴²/ (n): chuồng heo (lợn). - **voỏng** /vɔŋ³²⁴/ (n): cửa sổ. Wiktionary ghi vỏng. - **pàn** /pan⁴²/ (n): bàn. - **gế** /ge³⁴/ (n): ghế. - **chấy** /cɤ̆j³⁴/ (n): giấy. - **ảw** /ʔaw³²⁴/ (n): áo. Wiktionary ghi ảo. Ví dụ: ảw tlắng (áo trắng) - **wắl** /wăl³⁴/ (n): váy. - **đón** /dɔn³⁴/ (n): nón. - **kim** /kim³³/ (n): kim. - **chỉl** /cil³²⁴/ (n): sợi chỉ. - **taw** /taw³³/ (n): dao. - **ná** /na³⁴/ (n): nỏ. - **kha** /kha³³/ (n): vợt bắt cá. - **laạch** /lac³⁴²ʔ/ (n): lạt. - **pạc** /pak³⁴²ʔ/ (n): bạc. - **môốc** /mok³⁴/ (n): cái muôi. Wiktionary ghi mốc. ## Động từ (37 mục) (37 mục) - **ti** /ti³³/ (v): đi. - **vêl** /vel³³/ (v): về. - **lêênh** /leɲ³³/ (v): lên. - **păl** /păl³³/ (v): bay. - **là** /la⁴²/ (v): làm. - **tắi** /tăj³⁴/ (v): ngủ. - **ăn** /ʔăn³³/ (v): ăn. - **oỏng** /ʔɔŋ³²⁴/ (v): uống. Wiktionary ghi ỏng. - **nhá** /ɲa³⁴/ (v): nhai. - **náng** /naŋ³⁴/ (v): nướng. - **khể** /khe³²⁴/ (v): kể, nói. - **pộ** /po³⁴²ʔ/ (v): nói. Wiktionary ghi pỗ. - **iếng** /ʔiəŋ³⁴/ (v): nghe. - **hôốc** /hok³⁴/ (v): gọi, kêu. - **đố** /do³⁴/ (v): thấy. - **mắt** /măt³⁴/ (v): biết. - **háw** /haw³⁴/ (v): thích, muốn. - **moónh** /mɔɲ³⁴/ (v): muốn. - **nhạm** /ɲam³⁴²ʔ/ (v): khóc. Wiktionary ghi nhãm. - **thẳm** /thăm³²⁴/ (v): tắm. - **tẻ** /tɛ³²⁴/ (v): đẻ. - **chit** /cit³³/ (v): chết. - **kấl** /kɤ̆l³⁴/ (v): cấy. - **tlôồng** /tloŋ⁴²/ (v): trồng. Wiktionary ghi tlồng. - **tắp** /tăp³⁴/ (v): đắp đất. - **paánh** /paɲ³⁴/ (v): bán. - **maanh** /maɲ³³/ (v): mượn. - **tắnh** /tăɲ³⁴/ (v): đánh. - **póp** /pɔp³⁴/ (v): bóp. - **taanh** /taɲ³³/ (v): đan. - **poóch** /pɔc³⁴/ (v): vót. - **toọc** /tɔk³⁴²ʔ/ (v): săn, đuổi. - **tlốn** /tlon³⁴/ (v): trốn. - **huunh** /huɲ³³/ (v): hôn. - **kởi** /kɤj³²⁴/ (v): gửi. - **klang** /klaŋ³³/ (v): ném. - **xôốc** /sok³⁴/ (v): xúc. ## Tính chất và màu sắc (24 mục) (24 mục) - **tlắng** /tlăŋ³⁴/ (adj): trắng. Wiktionary ghi tlẳng. - **ráng** /raŋ³⁴/ (adj): đỏ. - **wàng** /waŋ⁴²/ (adj): vàng. - **thôốch** /thoc³⁴/ (adj): tốt, đẹp. - **phui** /phuj³³/ (adj): vui. - **đoi** /dɔj³³/ (adj): nhỏ bé. - **lổm** /lom³²⁴/ (adj): to. - **pẳn** /păn³²⁴/ (adj): ngắn. Ví dụ: ảw pẳn (áo ngắn) - **hôộng** /hoŋ³⁴²ʔ/ (adj): rộng. Wiktionary ghi hỗng. - **từ** /tɯ⁴²/ (adj): nhiều. - **khêênh** /kheɲ³³/ (adj): gần. - **tăw** /tăw³³/ (adj): đau. - **tắng** /tăŋ³⁴/ (adj): đắng. - **chẳm** /căm³²⁴/ (adj): mặn. - **đo** /dɔ³³/ (adj): no. - **non** /nɔn³³/ (adj): trẻ. - **nhoọnh** /ɲɔɲ³⁴²ʔ/ (adj): nhọn. - **kwang** /kwaŋ³³/ (adj): sạch. - **maách** /mac³⁴/ (adj): mát. Wiktionary ghi maích. - **đaảnh** /daɲ³²⁴/ (adj): lười. Wiktionary ghi đảinh. - **pền** /pen⁴²/ (adj): bền. - **thốl** /thol³⁴/ (adj): tối. - **xép** /sɛp³⁴/ (adj): lép. - **rô** /ro³³/ (adj): điên. ## Câu mẫu (6 mục) (6 mục) - **Za ti no đỉ?**: Bạn đi đâu đấy? Wiktionary ghi Da ti no đỉ? - **Là chi đị?**: Đang làm gì đấy? Wiktionary ghi Là chi đĩ? - **Khâi nò za ti?**: Khi nào bạn đi? Wiktionary ghi Khây nò da ti? - **Kâl pớ no?**: Bắt đầu từ đâu? Wiktionary ghi Câl pớ no? - **Đác ha là đác Viêt Nam**: Nước ta là nước Việt Nam. - **Chăng phái nhạm nươ.**: Đừng khóc nữa. Wiktionary ghi Chăng phái nhãm nưa.