# Phát âm IPA tiếng Anh (Mỹ)

> Dành cho người mới làm quen với phiên âm và muốn luyện các âm tiếng Anh. Học cách đọc ký hiệu nguyên âm, phụ âm và dấu nhấn qua hướng dẫn đặt môi, lưỡi cùng từ ví dụ. Khóa cũng giải thích các cặp âm dễ nhầm, âm r, cách bật hơi và âm t vỗ để bạn đối chiếu khi luyện phát âm. Nguồn tham chiếu: ký hiệu phiên âm theo Oxford Learner's Dictionaries bản American English, cách đọc giọng Mỹ theo CMU Pronouncing Dictionary (CMUdict), đối chiếu Cambridge US.

- Trang: https://edu.dangphuc.com/khoa/phat-am-ipa-tieng-anh-my/ (mở bằng trình duyệt là vào thẳng Sổ từ của khóa trên web)
- 44 mục, 4 chủ đề, ngôn ngữ: Tiếng Anh
- Cập nhật: 2026-11-04
- Miễn phí, không quảng cáo. Tác giả: Đặng Lê Thanh Phúc (https://dangphuc.com/)

## Giới thiệu khóa học

Dành cho người mới làm quen với phiên âm và muốn luyện các âm tiếng Anh. Học cách đọc ký hiệu nguyên âm, phụ âm và dấu nhấn qua hướng dẫn đặt môi, lưỡi cùng từ ví dụ. Khóa cũng giải thích các cặp âm dễ nhầm, âm r, cách bật hơi và âm t vỗ để bạn đối chiếu khi luyện phát âm.
**Lời tri ân:** Xin trân trọng cảm ơn Cambridge cùng những người biên soạn và duy trì CMU Pronouncing Dictionary. Công sức nghiên cứu và hệ thống hóa phiên âm của quý vị mang đến nguồn tham khảo quý báu cho việc học phát âm và biên soạn khóa học này.

## Đọc ký hiệu trong ô phiên âm

- **Dấu nhấn ˈ ˌ:** ˈ đứng trước âm tiết nhấn chính, ˌ trước âm tiết nhấn phụ: teacher /ˈtitʃər/, believe /bɪˈliv/. Từ một âm tiết không ghi dấu nhấn.
- **Dấu ː:** app viết theo Oxford Learner's bản American English nên không dùng dấu ː. Từ điển giọng Anh (và Cambridge) thêm ː sau nguyên âm căng: iː, uː, ɑː, ɔː, ɜː; gặp dấu này cứ đọc như âm không có dấu.
- **Âm ər:** app viết ər cho âm ơ cong lưỡi ở cả âm tiết có nhấn (bird /bərd/) và không nhấn (teacher /ˈtitʃər/). Từ điển khác có thể viết ɜːr hoặc ɝ cho âm có nhấn, ɚ cho âm không nhấn.
- **Thẻ hai ký hiệu:** thẻ như "ɛ; e" hay "oʊ; əʊ" ghi hai cách viết bạn sẽ gặp ở các từ điển khác nhau. Ký hiệu đầu là cách app dùng, theo Oxford Learner's bản American English; riêng thẻ "ɒ; ɑ" ghi ký hiệu giọng Anh trước để đối chiếu, app dùng ɑ.
Âm mẫu giọng Mỹ: Interactive American IPA Chart của Fabien Snauwaert. Ba vần r nghe qua bản thu liền của các từ near, air, pure (Dvortygirl, CC BY-SA 3.0). ɒ đọc theo đối ứng Mỹ ɑ; ə và ʌ dùng chung một âm mẫu, trong từ thật hai âm này phân biệt ở trọng âm.

## Nguyên âm đơn (12 mục)

### Phân biệt nguyên âm căng và nguyên âm lỏng

Giọng Mỹ phân biệt hai nhóm nguyên âm chủ yếu bằng **vị trí lưỡi và độ căng của cơ miệng**, độ dài chỉ là phụ:
- **Nguyên âm căng:** i, u, ɑ, ɔ, ər. Giữ môi và lưỡi căng, âm rõ và dài hơn.
- **Nguyên âm lỏng:** ɪ, ʊ, ɛ, æ, ʌ, ə. Thả lỏng môi và hàm, không căng cơ như nhóm căng.
- **Cặp dễ nhầm:** (**i - ɪ, u - ʊ**) đổi âm là đổi nghĩa: sheep - ship, fool - full.

### Mẹo cho âm cong lưỡi và âm a bẹt

- **Âm cong lưỡi:** với ər, ɔr, ɑr, uốn đầu lưỡi lên hoặc dồn thân lưỡi về sau, đầu lưỡi không chạm vòm miệng.
- **Âm a bẹt æ:** mở miệng như đọc a, kéo khóe miệng sang hai bên rồi nâng lưỡi về phía e.

- **i / iː**: âm i căng (i dài). Gần i trong "im" nhưng căng và dài hơn. Kéo khóe miệng sang hai bên như mỉm cười, mặt lưỡi nâng cao về phía trước. Đổi sang ɪ là đổi nghĩa: sheep khác ship. Ví dụ: see /si/, green /ɡrin/, believe /bɪˈliv/, teacher /ˈtitʃər/
- **ɪ**: âm i lỏng (i ngắn). Nằm giữa i và ê của tiếng Việt. Môi và hàm thả lỏng, lưỡi thấp hơn khi đọc i, đọc gọn. Đừng căng miệng và kéo dài thành i. Ví dụ: sit /sɪt/, fish /fɪʃ/, history /ˈhɪstəri/, minute /ˈmɪnət/
- **ʊ**: âm u lỏng (u ngắn). Nằm giữa u và ư. Môi hơi tròn nhưng không chu, thả lỏng, đọc gọn. Đừng chu môi căng và kéo dài thành u: full khác fool. Ví dụ: book /bʊk/, put /pʊt/, good /ɡʊd/, woman /ˈwʊmən/
- **u / uː**: âm u căng (u dài). Gần u trong "thu", chu tròn môi ra trước. So với ʊ thì môi căng hơn và âm dài hơn: fool khác full. Ví dụ: food /fud/, blue /blu/, school /skul/, movie /ˈmuvi/
- **ɛ / e**: âm e ngắn. Gần e trong "em". Miệng mở vừa, lưỡi đưa về phía trước, đọc gọn. Hai ký hiệu là cùng một âm: app và từ điển Mỹ viết ɛ, từ điển giọng Anh viết e. Ví dụ: bed /bɛd/, ten /tɛn/, head /hɛd/, weather /ˈwɛðər/
- **ə**: âm ơ lướt (schwa). Âm nhẹ và ngắn nhất, gần ơ đọc lướt. Chỉ có ở âm tiết không nhấn; môi, lưỡi và hàm đều thả lỏng. Nhiều chữ cái khác nhau đều có thể đọc là ə: a trong about, o trong support. Nút Đọc dùng chung âm trung tâm với ʌ theo quy ước American IPA Chart; phân biệt không nhấn khi đọc trong từ ví dụ. Ví dụ: about /əˈbaʊt/, sofa /ˈsoʊfə/, family /ˈfæməli/, support /səˈpɔrt/
- **ər / ɜːr**: âm ơ cong lưỡi. Uốn lưỡi ngay từ đầu và giữ suốt âm, không đọc ơ rồi mới thêm r ở cuối. Đầu lưỡi cong lên hoặc thân lưỡi dồn về sau, không chạm vòm miệng; môi hơi tròn. App viết ər cho cả âm có nhấn (bird) và không nhấn (teacher); từ điển giọng Anh viết ɜː (không có r), một số từ điển Mỹ viết ɜːr hoặc ɝ. Ví dụ: bird /bərd/, work /wərk/, learn /lərn/, journey /ˈdʒərni/
- **ɔ / ɔː**: âm o dài mở. Hạ hàm, môi hơi tròn, lưỡi lùi về sau; gần o tiếng Việt nhưng mở hơn. Nhiều người Mỹ đọc âm này giống ɑ (caught và cot nghe như nhau); cả hai cách đều đúng. Trước r thì giữ tròn môi rồi uốn lưỡi: morning, sport. Ví dụ: call /kɔl/, talk /tɔk/, morning /ˈmɔrnɪŋ/, sport /spɔrt/
- **æ**: âm a bẹt. Mở miệng rộng như đọc a, đồng thời kéo khóe miệng sang hai bên và nâng lưỡi về phía e; âm nằm giữa a và e. Giọng Mỹ thường kéo âm này dài hơn, nhất là trước m, n: man, can. Ví dụ: cat /kæt/, black /blæk/, happy /ˈhæpi/, apple /ˈæpəl/
- **ʌ**: âm ă có nhấn. Nằm giữa ă trong "ăn" và â trong "ân". Miệng hé tự nhiên, lưỡi ở giữa, đọc gọn. Gần với ə nhưng ʌ ở âm tiết có nhấn. Ví dụ: cup /kʌp/, love /lʌv/, money /ˈmʌni/, summer /ˈsʌmər/
- **ɑ / ɑː**: âm a dài mở họng. Há rộng, hạ hàm và lưỡi, lưỡi lùi về sau; gần a tiếng Việt nhưng sâu hơn. Đây cũng là âm của hot, box trong giọng Mỹ. Trước r thì uốn lưỡi ngay sau a: car, garden. Ví dụ: father /ˈfɑðər/, calm /kɑm/, car /kɑr/, garden /ˈɡɑrdən/
- **ɒ / ɑ**: âm o ngắn giọng Anh, thường tương ứng ɑ trong giọng Mỹ. ɒ thường gặp trong phiên âm giọng Anh. Nhiều từ có ɒ trong giọng Anh được đọc với ɑ trong giọng Mỹ, như hot và box; một số từ có thể được đọc với ɔ tùy từ và giọng địa phương. Tra phiên âm Mỹ của từng từ thay vì đổi máy móc. Ví dụ: hot /hɑt/, box /bɑks/, clock /klɑk/, doctor /ˈdɑktər/

## Nguyên âm đôi (8 mục)

### Nguyên tắc trượt âm trong nguyên âm đôi

Nguyên âm đôi là **hai nguyên âm nối liền trong cùng một âm tiết**:
- Âm đầu rõ và dài hơn, rồi **trượt liền** sang âm sau nhẹ và ngắn hơn.
- Không tách thành hai âm tiết như khi đánh vần tiếng Việt.

### Nguyên âm có r trong giọng Mỹ

Các vần **ɪə, eə, ʊə** của giọng Anh (near, air, pure), sang giọng Mỹ đọc thành nguyên âm nối với **r cong lưỡi**, viết **ɪr, ɛr, ʊr**. Giọng Anh chuẩn không uốn lưỡi ở các âm này.

- **eɪ**: âm ê-i (gần ây). Bắt đầu ở ê rồi khép dần hàm, trượt nhẹ sang i. Đọc liền một hơi, đầu âm là ê chứ không phải â. Ví dụ: day /deɪ/, make /meɪk/, rain /reɪn/, station /ˈsteɪʃən/
- **aɪ**: âm ai. Gần vần ai trong "ngày mai": mở rộng miệng đọc a rồi nâng lưỡi trượt sang i. Ví dụ: time /taɪm/, sky /skaɪ/, find /faɪnd/, idea /aɪˈdiə/
- **ɔɪ**: âm oi. Gần vần oi trong "con voi": tròn môi đọc o rồi trượt sang i. Ví dụ: boy /bɔɪ/, coin /kɔɪn/, voice /vɔɪs/, enjoy /ɪnˈdʒɔɪ/
- **aʊ**: âm ao. Gần vần ao trong "ngôi sao": mở rộng miệng đọc a rồi chu môi trượt sang u. Ví dụ: now /naʊ/, house /haʊs/, sound /saʊnd/, mountain /ˈmaʊntən/
- **oʊ / əʊ**: âm ô-u (gần âu). Đọc ô rồi khép tròn môi trượt sang u. oʊ là cách viết giọng Mỹ; əʊ là giọng Anh, bắt đầu bằng ơ. Ví dụ: go /ɡoʊ/, home /hoʊm/, boat /boʊt/, window /ˈwɪndoʊ/
- **ɪr / ɪə**: âm i cong lưỡi. Đọc ɪ rồi uốn lưỡi sang r ngay. Gần vần "ia" nhưng phần cuối là âm cong lưỡi, không phải a. Giọng Anh viết ɪə và không uốn lưỡi. Nút Đọc phát từ near giọng Mỹ để nghe vần liền, không phải âm cô lập. Ví dụ: here /hɪr/, near /nɪr/, clear /klɪr/, career /kəˈrɪr/
- **ɛr / eə**: âm e cong lưỡi. Đọc ɛ rồi uốn lưỡi sang r, liền một hơi. Giọng Anh viết eə và không uốn lưỡi. Nút Đọc phát từ air giọng Mỹ để nghe vần liền, không phải clip ghép. Ví dụ: care /kɛr/, hair /hɛr/, share /ʃɛr/, parent /ˈpɛrənt/
- **ʊr / ʊə**: âm u cong lưỡi. Đọc ʊ rồi uốn lưỡi sang r. Một số từ như sure, tour có người Mỹ đọc gần ɔr hoặc ər. Giọng Anh viết ʊə. Nút Đọc phát từ pure giọng Mỹ để nghe vần liền, không phải âm cô lập. Ví dụ: tour /tʊr/, sure /ʃʊr/, pure /pjʊr/, curious /ˈkjʊriəs/

## Phụ âm vô thanh (9 mục)

### Cách nhận biết phụ âm vô thanh

**Phụ âm vô thanh** chỉ dùng hơi bật hoặc xì qua miệng, **dây thanh không rung**:
- Đặt ngón tay lên cổ khi đọc: chỉ nghe tiếng hơi, cổ đứng yên.
- Gồm 8 âm có cặp hữu thanh (**p, t, k, f, θ, s, ʃ, tʃ**) và âm **h** không có cặp.

### Bật hơi ở p, t, k

- **Đầu âm tiết nhấn:** p, t, k bật một luồng hơi mạnh; để tờ giấy mỏng trước miệng sẽ thấy giấy lay: pen, time, key.
- **Sau s:** không bật hơi, nghe nhẹ hơn hẳn: speak, stop, school.
- **Cuối từ:** thường chỉ chặn hơi, bật rất nhẹ hoặc không bật: stop, night.

### Âm t vỗ của giọng Mỹ

Khi **t** (hoặc **d**) nằm giữa hai nguyên âm và âm tiết sau không nhấn, người Mỹ thường đọc thành một cái **vỗ lưỡi rất nhanh**, nghe gần đ nhẹ: water, city, better.
Từ điển vẫn ghi t, có nơi ghi ɾ. Đây là cách đọc chuẩn của giọng Mỹ, không phải lỗi.

- **p**: âm p bật hơi. Mím chặt hai môi rồi bung ra cho hơi thoát mạnh, cổ không rung. Tiếng Việt ít có p đầu từ nên dễ đọc thành b; nhớ bật hơi: pen, park. Sau s thì không bật hơi: speak. Ví dụ: pen /pɛn/, park /pɑrk/, happy /ˈhæpi/, stop /stɑp/
- **t**: âm t bật hơi. Đầu lưỡi chạm lợi ngay sau răng cửa trên, không chạm răng, rồi bật ra; đầu âm tiết có nhấn thì bật hơi mạnh, gần th tiếng Việt. Giữa hai nguyên âm khi âm tiết sau không nhấn, giọng Mỹ thường đọc thành âm vỗ nhanh: water, city. Ví dụ: tea /ti/, time /taɪm/, hotel /hoʊˈtɛl/, night /naɪt/
- **k**: âm k bật hơi. Cuống lưỡi chạm vòm mềm chặn hơi rồi hạ nhanh cho hơi bật ra, cổ không rung; gần c/k tiếng Việt nhưng bật hơi mạnh hơn. Sau s thì không bật hơi: school. Ví dụ: cat /kæt/, key /ki/, school /skul/, music /ˈmjuzɪk/
- **f**: âm f. Răng cửa trên chạm nhẹ môi dưới, thổi hơi đều qua khe; gần ph trong "phở". Cổ không rung. Ví dụ: fish /fɪʃ/, coffee /ˈkɔfi/, phone /foʊn/, laugh /læf/
- **θ**: âm th xì hơi. Tiếng Việt không có âm này. Đặt đầu lưỡi giữa hai hàm răng rồi thổi hơi qua khe giữa lưỡi và răng trên, cổ không rung. Đừng thay bằng t hay th tiếng Việt. Ví dụ: think /θɪŋk/, thank /θæŋk/, author /ˈɔθər/, mouth /maʊθ/
- **s**: âm s (gần x). Hai hàm răng gần khép, đầu lưỡi gần lợi trên, xì hơi êm; gần x trong "xinh". Ở cuối từ phải đọc rõ, đừng bỏ: bus, cats. Ví dụ: see /si/, city /ˈsɪti/, sister /ˈsɪstər/, bus /bʌs/
- **ʃ**: âm sh. Chu môi ra trước, mặt lưỡi nâng gần vòm miệng, đầu lưỡi lùi sau chỗ đọc s, rồi xì hơi mạnh như khi ra hiệu "suỵt". Cổ không rung. Ví dụ: she /ʃi/, shoe /ʃu/, nation /ˈneɪʃən/, wash /wɑʃ/
- **tʃ**: âm ch bật hơi. Bắt đầu như t, đầu lưỡi chạm lợi trên, rồi nhả thành ʃ; môi chu nhẹ, hơi bật mạnh, cổ không rung. Gần ch tiếng Việt nhưng có chu môi và bật hơi. Ví dụ: chair /tʃɛr/, teacher /ˈtitʃər/, nature /ˈneɪtʃər/, watch /wɑtʃ/
- **h**: âm h. Chỉ là hơi thở ra nhẹ từ họng, gần h trong "hè"; miệng đặt sẵn theo nguyên âm phía sau. Một số từ không đọc h: hour, honest. Ví dụ: hat /hæt/, house /haʊs/, behind /bɪˈhaɪnd/, hello /həˈloʊ/

## Phụ âm hữu thanh (15 mục)

### Cách nhận biết phụ âm hữu thanh theo cặp

**Phụ âm hữu thanh** làm **rung dây thanh** (đặt tay lên cổ sẽ thấy rung):
- 8 âm **b, d, ɡ, v, ð, z, ʒ, dʒ** có khẩu hình giống cặp vô thanh **p, t, k, f, θ, s, ʃ, tʃ**, khác chủ yếu ở chỗ rung cổ; riêng b, d, ɡ còn không bật hơi như p, t, k ở đầu âm tiết có nhấn.
- Ở cuối từ, phụ âm hữu thanh làm nguyên âm đứng trước dài hơn: bed dài hơn bet, bag dài hơn back.

### Âm mũi, âm l và âm r

- **Âm mũi m, n, ŋ:** hơi đi qua mũi; bịt mũi lại thì không đọc được.
- **Âm l cuối:** ở cuối từ hoặc trước phụ âm, đầu lưỡi vẫn chạm lợi trên và cuống lưỡi nâng lên, nghe trầm hơn: school, milk.
- **Âm r Mỹ:** uốn đầu lưỡi lên hoặc dồn thân lưỡi về sau, đầu lưỡi không chạm vòm miệng và không rung.

- **b**: âm b. Khẩu hình như p: mím hai môi rồi bung ra, nhưng rung cổ và không bật hơi; gần b trong "ba". Ở cuối từ vẫn khép môi rõ: job. Ví dụ: book /bʊk/, baby /ˈbeɪbi/, table /ˈteɪbəl/, job /dʒɑb/
- **d**: âm d (gần đ). Khẩu hình như t: đầu lưỡi chạm lợi trên rồi bật ra, rung cổ; gần đ trong "đi". Đừng đọc theo chữ d tiếng Việt, vốn là âm z hoặc y. Ví dụ: day /deɪ/, door /dɔr/, garden /ˈɡɑrdən/, food /fud/
- **ɡ**: âm g. Khẩu hình như k: cuống lưỡi chạm vòm mềm rồi bật ra, rung cổ; gần g trong "gà" nhưng chặn hẳn hơi rồi mới bật, không xát hơi. Ở cuối từ có thể bật rất nhẹ hoặc chỉ giữ chỗ chặn, nhưng không bỏ âm: dog. Ví dụ: go /ɡoʊ/, green /ɡrin/, sugar /ˈʃʊɡər/, dog /dɔɡ/
- **v**: âm v. Khẩu hình như f: răng trên chạm môi dưới, đẩy hơi và rung cổ; gần v trong "vui". Đừng đọc thành b hay w. Ví dụ: voice /vɔɪs/, very /ˈvɛri/, seven /ˈsɛvən/, love /lʌv/
- **ð**: âm th rung. Khẩu hình như θ: đầu lưỡi giữa hai hàm răng, nhưng rung cổ; nghe gần đ nhẹ có lưỡi đặt giữa răng. Đừng thay bằng d hay z. Ví dụ: this /ðɪs/, mother /ˈmʌðər/, weather /ˈwɛðər/, breathe /brið/
- **z**: âm z. Khẩu hình như s nhưng rung cổ, nghe rít như tiếng ong; gần d/gi giọng Bắc. Chữ s ở cuối từ thường đọc là z: dogs, is. Ví dụ: zoo /zu/, zero /ˈzɪroʊ/, music /ˈmjuzɪk/, busy /ˈbɪzi/
- **ʒ**: âm gi rung có chu môi. Khẩu hình như ʃ: chu môi, mặt lưỡi gần vòm miệng, nhưng rung cổ. Âm ít gặp, thường ở giữa từ trong -sion, -sure: vision, measure. Ví dụ: vision /ˈvɪʒən/, measure /ˈmɛʒər/, pleasure /ˈplɛʒər/, usual /ˈjuʒuəl/
- **dʒ**: âm ch rung (chữ j). Khẩu hình như tʃ: đầu lưỡi chạm lợi trên rồi nhả ra, môi chu nhẹ, nhưng rung cổ. Gần ch tiếng Việt đọc kèm rung cổ. Ví dụ: job /dʒɑb/, juice /dʒus/, orange /ˈɔrɪndʒ/, bridge /brɪdʒ/
- **m**: âm m. Mím môi, hơi đi qua mũi, rung cổ; như m trong "mẹ". Ở cuối từ giữ môi khép: time. Ví dụ: man /mæn/, money /ˈmʌni/, summer /ˈsʌmər/, time /taɪm/
- **n**: âm n. Đầu lưỡi chạm lợi sau răng cửa trên, hơi qua mũi; như n trong "nắng". Ở cuối từ giữ lưỡi trên lợi, đừng đọc thành ng. Ví dụ: now /naʊ/, night /naɪt/, dinner /ˈdɪnər/, rain /reɪn/
- **ŋ**: âm ng. Cuống lưỡi chạm vòm mềm, hơi qua mũi; như ng trong "ngủ". Trong tiếng Anh ŋ không đứng đầu từ. Chữ ng trong sing chỉ là ŋ, còn trong finger là ŋ rồi ɡ. Ví dụ: sing /sɪŋ/, morning /ˈmɔrnɪŋ/, finger /ˈfɪŋɡər/, bank /bæŋk/
- **l**: âm l. Đầu lưỡi chạm lợi trên; đầu từ như l trong "lá". Ở cuối từ hoặc trước phụ âm, giữ đầu lưỡi trên lợi và nâng cuống lưỡi, nghe trầm hơn: school, milk. Đừng bỏ âm l cuối. Ví dụ: light /laɪt/, love /lʌv/, family /ˈfæməli/, school /skul/
- **r**: âm r cong lưỡi. Uốn đầu lưỡi lên hoặc dồn thân lưỡi về sau, môi hơi tròn; đầu lưỡi không chạm vòm miệng và không rung. Đừng đọc như r rung hay như z tiếng Việt. Ví dụ: red /rɛd/, rain /reɪn/, sorry /ˈsɑri/, story /ˈstɔri/
- **w**: âm w. Chu tròn môi như sắp huýt sáo rồi mở nhanh sang nguyên âm sau, rung cổ; gần u lướt trong "oa", "uê". Đừng đọc thành v. Ví dụ: water /ˈwɔtər/, window /ˈwɪndoʊ/, weather /ˈwɛðər/, away /əˈweɪ/
- **j**: âm y lướt. Mặt lưỡi nâng sát vòm miệng như đọc i rồi trượt nhanh sang nguyên âm sau; gần d/gi giọng Nam ("da" đọc như "ya"). Ký hiệu IPA j là âm y, khác chữ j tiếng Anh (dʒ). Ví dụ: yes /jɛs/, yellow /ˈjɛloʊ/, young /jʌŋ/, music /ˈmjuzɪk/