📖 Giới thiệu khóa học

Dành cho người mới làm quen với phiên âm và muốn luyện các âm tiếng Anh. Học cách đọc ký hiệu nguyên âm, phụ âm và dấu nhấn qua hướng dẫn đặt môi, lưỡi cùng từ ví dụ. Khóa cũng giải thích các cặp âm dễ nhầm, âm r, cách bật hơi và âm t vỗ để bạn đối chiếu khi luyện phát âm.

Tri ân:

Xin trân trọng cảm ơn Cambridge cùng những người biên soạn và duy trì CMU Pronouncing Dictionary. Công sức nghiên cứu và hệ thống hóa phiên âm của quý vị mang đến nguồn tham khảo quý báu cho việc học phát âm và biên soạn khóa học này.

📖 Đọc ký hiệu trong ô phiên âm

• Dấu nhấn ˈ ˌˈ đứng trước âm tiết nhấn chính, ˌ trước âm tiết nhấn phụ: teacher /ˈtitʃər/, believe /bɪˈliv/. Từ một âm tiết không ghi dấu nhấn.
• Dấu ːapp viết theo Oxford Learner's bản American English nên không dùng dấu ː. Từ điển giọng Anh (và Cambridge) thêm ː sau nguyên âm căng: iː, uː, ɑː, ɔː, ɜː; gặp dấu này cứ đọc như âm không có dấu.
• Âm ərapp viết ər cho âm ơ cong lưỡi ở cả âm tiết có nhấn (bird /bərd/) và không nhấn (teacher /ˈtitʃər/). Từ điển khác có thể viết ɜːr hoặc ɝ cho âm có nhấn, ɚ cho âm không nhấn.
• Thẻ hai ký hiệuthẻ như "ɛ; e" hay "oʊ; əʊ" ghi hai cách viết bạn sẽ gặp ở các từ điển khác nhau. Ký hiệu đầu là cách app dùng, theo Oxford Learner's bản American English; riêng thẻ "ɒ; ɑ" ghi ký hiệu giọng Anh trước để đối chiếu, app dùng ɑ.

Âm mẫu giọng Mỹ: Interactive American IPA Chart của Fabien Snauwaert. Ba vần r nghe qua bản thu liền của các từ near, air, pure (Dvortygirl, CC BY-SA 3.0). ɒ đọc theo đối ứng Mỹ ɑ; ə và ʌ dùng chung một âm mẫu, trong từ thật hai âm này phân biệt ở trọng âm.

📖 Phân biệt nguyên âm căng và nguyên âm lỏng

Giọng Mỹ phân biệt hai nhóm nguyên âm chủ yếu bằng vị trí lưỡi và độ căng của cơ miệng, độ dài chỉ là phụ:

• Nguyên âm căngi, u, ɑ, ɔ, ər. Giữ môi và lưỡi căng, âm rõ và dài hơn.
• Nguyên âm lỏngɪ, ʊ, ɛ, æ, ʌ, ə. Thả lỏng môi và hàm, không căng cơ như nhóm căng.
• Cặp dễ nhầm đổi âm là đổi nghĩa: sheep - ship, fool - fulli - ɪu - ʊ

📖 Mẹo cho âm cong lưỡi và âm a bẹt

• Âm cong lưỡivới ər, ɔr, ɑr, uốn đầu lưỡi lên hoặc dồn thân lưỡi về sau, đầu lưỡi không chạm vòm miệng.
• Âm a bẹt æmở miệng như đọc a, kéo khóe miệng sang hai bên rồi nâng lưỡi về phía e.

📖 Nguyên tắc trượt âm trong nguyên âm đôi

Nguyên âm đôi là hai nguyên âm nối liền trong cùng một âm tiết:

• Âm đầu rõ và dài hơn, rồi trượt liền sang âm sau nhẹ và ngắn hơn.
• Không tách thành hai âm tiết như khi đánh vần tiếng Việt.

📖 Nguyên âm có r trong giọng Mỹ

Các vần ɪə, eə, ʊə của giọng Anh (near, air, pure), sang giọng Mỹ đọc thành nguyên âm nối với r cong lưỡi, viết ɪr, ɛr, ʊr. Giọng Anh chuẩn không uốn lưỡi ở các âm này.

📖 Cách nhận biết phụ âm vô thanh

Phụ âm vô thanh chỉ dùng hơi bật hoặc xì qua miệng, dây thanh không rung:

• Đặt ngón tay lên cổ khi đọc: chỉ nghe tiếng hơi, cổ đứng yên.
• Gồm 8 âm có cặp hữu thanh và âm h không có cặpptkfθsʃtʃ

📖 Bật hơi ở p, t, k

• Đầu âm tiết nhấnp, t, k bật một luồng hơi mạnh; để tờ giấy mỏng trước miệng sẽ thấy giấy lay: pen, time, key.
• Sau skhông bật hơi, nghe nhẹ hơn hẳn: speak, stop, school.
• Cuối từthường chỉ chặn hơi, bật rất nhẹ hoặc không bật: stop, night.

📖 Âm t vỗ của giọng Mỹ

Khi t (hoặc d) nằm giữa hai nguyên âm và âm tiết sau không nhấn, người Mỹ thường đọc thành một cái vỗ lưỡi rất nhanh, nghe gần đ nhẹ: water, city, better.

Từ điển vẫn ghi t, có nơi ghi ɾ. Đây là cách đọc chuẩn của giọng Mỹ, không phải lỗi.

📖 Cách nhận biết phụ âm hữu thanh theo cặp

Phụ âm hữu thanh làm rung dây thanh (đặt tay lên cổ sẽ thấy rung):

• 8 âm b, d, ɡ, v, ð, z, ʒ, dʒ có khẩu hình giống cặp vô thanh p, t, k, f, θ, s, ʃ, tʃ, khác chủ yếu ở chỗ rung cổ; riêng b, d, ɡ còn không bật hơi như p, t, k ở đầu âm tiết có nhấn.
• Ở cuối từ, phụ âm hữu thanh làm nguyên âm đứng trước dài hơn: bed dài hơn bet, bag dài hơn back.

📖 Âm mũi, âm l và âm r

• Âm mũi m, n, ŋhơi đi qua mũi; bịt mũi lại thì không đọc được.
• Âm l cuốiở cuối từ hoặc trước phụ âm, đầu lưỡi vẫn chạm lợi trên và cuống lưỡi nâng lên, nghe trầm hơn: school, milk.
• Âm r Mỹuốn đầu lưỡi lên hoặc dồn thân lưỡi về sau, đầu lưỡi không chạm vòm miệng và không rung.